Contact

Ik was al zowat een week in Zweden. Een week met alleen maar bomen en mieren, koken op vuurtjes, baden in meertjes. Er was wat misgegaan met m'n voedselvoorraad: Ik was op een avond vergeten om de tas met eten in een boom te hangen en 's nachts heeft een zwerver of een of ander beest er feest mee gevierd. De wijde omtrek lag bezaaid met half opgegeten kaas, worst en brood. Ik heb geprobeerd het te redden, maar alles zat hopeloos vol mieren en begon na 2 dagen ook nog te rotten en te schimmelen. Het was tijd om boodschappen te doen.

Het klinkt zo eenvoudig en alledaags: Boodschappen doen. Voor mij, na een week eenzaamheid, was het een enorme stap om me weer onder de mensen te begeven: De drukte, het lawaai, de stoplichten. Praten en luisteren, omgaan met geld... Zou ik het nog wel kunnen na al die tijd?

Ik heb me zorgvuldig voorbereid: M'n minst vuile kleren aangetrokken, m'n gympen uitgesopt, m'n haar en m'n baard bijgewerkt met een survival-mes, het grootste deel van het ongedierte uit m'n haar geplukt... En toch voelde ik me nog raar, alsof ik anders was dan de rest van de mensen. Ik wilde niet, ik durfde niet, maar het móest.

Met de stoplichten ging het wel, dat was ik nog niet verleerd. Pas toen ik uit de auto stapte werd het vervelend. Ik kreeg steeds meer het gevoel dat ik in een andere wereld leefde, dat er een barrière was tussen de normale mensen en mij. Mensen keken langs me heen en door me heen, het leek of niemand me zag. Niemand die me aansprak of tegen me glimlachte. Soms hoorde ik een soort gegniffel achter me, dat direct stopte als ik omkeek.

Ik schudde het van me af en probeerde zo snel mogelijk mijn zaken te regelen. Min of meer willekeurig gooide ik etenswaar in m'n wagentje. Bij de bak met brood heb ik een hele poos staan kijken hoe andere mensen het deden: Of je dat brood met een tang moest pakken of met je handen, of het wel of niet in een zakje moest, of er wel of geen prijsje bijhoorde. Ik kreeg het door en het lukte zonder ongelukken. Alles wat ik verder nodig had lag in de vakken, alles voorverpakt zodat ik niets hoefde te vragen.

En toen ging het fout. Ik kon het afwasmiddel niet vinden! Ik had al een week niet fatsoenlijk afgewassen, alleen maar dingen afgeveegd met zand of met gras en ik begon vies te worden van m'n eetgerei. Ik móest afwasmiddel hebben! Drie keer ben ik de hele supermarkt doorgelopen, zonder succes. Dingen zien er anders uit in Zweden, er staan onleesbare teksten op en ze staan op onlogische plaatsen.

Ten einde raad heb ik al m'n moed verzameld en een meisje aangesproken dat er uitzag of ze werkte in die supermarkt en dat er ongevaarlijk uitzag.

"Excuse me, do you speak English?"

Ze bleek uitstekend Engels te spreken, waarschijnlijk beter dan ik. Ik wist het woord niet voor afwasmiddel, dus ik vroeg naar "Soap to wash my dishes". Bij het woord "soap" keek ze vreemd (zo van: "Gebruik jij dan zeep? Daar zie je niet naar uit!") maar na de hele zin lachte ze tegen me (Tóch nog iemand die naar me lachte), nam me mee naar het juiste vak, vroeg of ik een grote of een kleine fles wilde hebben en gaf me vervolgens keus uit 2 flessen. Ze zei er zelfs nog bij welke ze altijd zelf gebruikte. Natuurlijk heb ik die genomen. Ik was zo ondersteboven van deze enorme hoeveelheid vriendelijkheid dat ik blozend en stotterend afscheid heb genomen.

Zelfs bij de kassa ging alles goed: Het brood had inderdaad geen prijsje nodig en het geld dat het Nederlandse postkantoor me had verkocht bleek écht Zweeds geld te zijn, dat zonder meer werd geaccepteerd.

Een half uurtje later zat ik weer veilig in de wildernis, onuitsprekelijk genietend van een nog warm stokbrood met verse boter en worst, gesneden met een schoon mes. Voorzichtig keek ik terug op de hel van die supermarkt. In de hele chaos van mensen en winkelwagentjes en kassa's stond dat meisje me voor ogen als een baken van vertrouwen en menselijke warmte. Waarschijnlijk was ze mij al vergeten nog voor ik de winkel uit was. Ze zal nooit weten wat een steun ze voor me was op dat moment en misschien is dat maar goed ook. Ze zou me maar voor gek verklaren.